Στην 21η ετήσια μελέτη με τίτλο: «Ελληνική Ακτοπλοΐα 2022: Σε νέο Κύκλο Ανάπτυξης και Ευκαιριών», η «XRTC Business Consultants Ltd», που δραστηριοποιείται από την ίδρυσή της (1999) στη ναυτιλιακή χρηματοδότηση και στην παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών προς τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις, επικεντρώνεται στην οικονομική ανάλυση των μεγάλων εταιρειών (ANEK, Attica, Minoan), αλλά καλύπτει επίσης σημαντικές πτυχές ανάπτυξης και καταγραφής γενικών στοιχείων των υπολοίπων εταιρειών της ελληνικής ακτοπλοϊκής αγοράς σε επίπεδο στόλου και κίνησης.
Στη μελέτη η XRTC μεταξύ άλλων αναφέρει ότι:
H ζήτηση ακτοπλοϊκών υπηρεσιών ακολουθούσε σταθερά ανοδική πορεία την τετραετία 2016 – 2019 με αποτέλεσμα η ακτοπλοϊκή επιβατική κίνηση το 2019 να διαμορφωθεί στα 19 εκατ., το μεγαλύτερο αριθμό που έχει καταγραφεί.
Ωστόσο, η πανδημία του κορoνοϊού ανέτρεψε τη λειτουργία και τις προοπτικές του κλάδου, με αποτέλεσμα τη μεγάλη μείωση στην κίνηση επιβατών και οχημάτων το 2020 και τη σταδιακή βελτίωσή της το 2021.
Το 2021 η πανδημία συνέχισε να πλήττει την επιβατηγό ναυτιλία, ενώ η άρση των περιοριστικών μέτρων, καταργώντας το μειωμένο πρωτόκολλο μεταφοράς επιβατών στα πλοία, πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 2022.
Το 2021 ξεκίνησε με ζημιές του ακτοπλοϊκού κλάδου από τη χρήση του 2020 που ξεπέρασαν τα €130 εκατ.
Το μεταφορικό έργο επιβατών του 2021 παρά τους αυξημένους περιορισμούς στη διακίνηση επιβατών, ιδίως κατά το πρώτο τετράμηνο του 2021 και την καθυστερημένη επανεκκίνηση της τουριστικής κίνησης, παρουσιάζεται αυξημένο σε σχέση με αυτό της χρήσης 2020 σηματοδοτώντας τη σταδιακή επαναφορά προς ομαλοποίηση της λειτουργίας των ακτοπλοϊκών εταιρειών.
Παρόλα αυτά, υπολείπεται κατά 40% σε σχέση με την προ COVID – 19 περίοδο, και ειδικότερα σε σχέση με τη χρήση του 2019.
Συγκεκριμένα η κίνηση επιβατών το 2021 ήταν αυξημένη κατά 47%, ενώ η κίνηση των οχημάτων κατά 37% σε σύγκριση με το 2020.
Οι αριθμοί αυτοί ήταν ενδεικτικοί αφού ο τουρισμός ανέκαμψε σημαντικά το 2021 με τις προβλέψεις για το 2022 να είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες και ελπιδοφόρες, ιδιαίτερα υποστηριζόμενες από τη σταδιακή αποκλιμάκωση της πανδημίας σε συνδυασμό με τη δυνατότητα αντιμετώπισης του κορονοϊού με εμβολιασμό και αντιϊκά φάρμακα.
Και ενώ το δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2022 το μεταφορικό έργο των ακτοπλοϊκών εταιρειών σημείωσε αύξηση σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου του 2022, επηρέασε αρνητικά την παγκόσμια οικονομία οδηγώντας σε τεράστιες αυξήσεις τιμών στα καύσιμα και σε άλλα βασικά προϊόντα και πρώτες ύλες, ενώ διαταράχτηκαν οι εφοδιαστικές αλυσίδες, οι μεταφορές και οι αγορές χρήματος και κεφαλαίου, επιφέροντας μεγάλη αβεβαιότητα για το άμεσο μέλλον.
Τα νέα δεδομένα για τον ακτοπλοϊκό κλάδο είναι εξόχως ανησυχητικά. Ειδικότερα, μετά από μία αύξηση της τάξεως του 32,4% της μέσης τιμής των ναυτιλιακών καυσίμων το 2021 σε σχέση με τη χρήση 2020, η μέση τιμή των καυσίμων το Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους αυξήθηκε περαιτέρω κατά 28% σε σχέση με το Δεκέμβριο του 2021.
Η τάση για περαιτέρω αύξηση των τιμών διατηρήθηκε και στις πρώτες εβδομάδες του Μαρτίου του 2022.
Η τιμή του καυσίμου μειωμένης περιεκτικότητας σε θείο εξακολουθεί να κυμαίνεται πάνω από τα €1.000 ο τόνος, όταν την ίδια περίοδο το 2021 κυμαινόταν στα €400 ευρώ.
Το κόστος καυσίμων σε κανονικές περιόδους αποτελούσε το 30 – 35% των λειτουργικών δαπανών των πλοίων κατά μέσο όρο.
Με τις αυξήσεις των τιμών των καυσίμων, αρχής γενομένης από το τέταρτο τρίμηνο του 2021 και όλο το 2022, να είναι υπερδιπλάσιες από την αντίστοιχη περσυνή περίοδο, το κόστος καυσίμων εκτοξεύτηκε στο 60 – 70% των λειτουργικών δαπανών των πλοίων.
Οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις προχώρησαν σε μέτρα προκειμένου να μετριάσουν και να απορροφήσουν αυτό το επιπλέον κόστος όπως τη μείωση ταχύτητας των πλοίων, μείωση ή συγχώνευση κάποιων δρομολογίων και περιορισμό άλλων λειτουργικών δαπανών.
Όλα αυτά τα μέτρα όμως δεν είναι ικανά να απορροφήσουν τους οικονομικούς κραδασμούς.
Παράλληλα η εμπόλεμη κατάσταση στην Ουκρανία και οι πληθωριστικές τάσεις αναγκάζουν τους επίδοξους τουρίστες να αναθεωρήσουν ή να αναβάλλουν τις καλοκαιρινές τους διακοπές.
Οι αυξήσεις στις τιμές των εισιτηρίων ήταν μονόδρομος για τις ακτοπλοϊκές εταιρίες, καθιστώντας τους νησιωτικούς προορισμούς «ακριβούς» για το μέσο Έλληνα.
Σε σχέση με το προηγούμενο έτος, τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια για τα ελληνικά νησιά είναι ακριβότερα έως και 35% πλέον.
Επιπλέον, ενώ έχουν τεθεί οι προθεσμίες για την επίτευξη της μείωσης των αέριων ρύπων, εντούτοις τεχνολογικά δεν έχουν ακόμα επιτευχθεί οι βιώσιμες λύσεις για την αντικατάστασή τους από ανανεώσιμες πηγές, όπως ο ηλεκτρισμός, τα βιοκαύσιμα, η αμμωνία, το υδρογόνο, η μεθανόλη κ.ά.
Σήμερα καμία ακτοπλοϊκή εταιρεία δεν έχει σχέδια για ναυπήγηση πλοίων, πλην του ομίλου Attica που ολοκλήρωσε την κατασκευή τριών υπερσύγχρονων πλοίων τύπου Aero Catamaran, τα οποία δρομολογήθηκαν στις γραμμές του Αργοσαρωνικού.
Δεδομένου ότι το 50% των ελληνικών ακτοπλοϊκών πλοίων που είναι σήμερα δρομολογημένα, το 2035 θα είναι ηλικίας άνω των 40 ετών, η ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο κλάδος.
Με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα μεταχειρισμένα πλοία που να πληρούν τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς, η μόνη λύση είναι η κατασκευή νέων πλοίων.
Τα προβλήματα που τίθενται είναι ποικίλα με τα σημαντικότερα να είναι τι είδους καυσίμου θα χρησιμοποιούν τα νέα αυτά πλοία και πώς θα χρηματοδοτηθούν.
Η απροθυμία των τραπεζών να χρηματοδοτήσουν την ακτοπλοϊκή αγορά καθώς και τα δυσχερή οικονομικά αποτελέσματα των ακτοπλοϊκών εταιρειών αποτελούν τροχοπέδη στην ανανέωση του στόλου.
Η ενεργειακή κρίση που μαστίζει όλο τον πλανήτη επηρεάζει και την επιβατηγό ναυτιλία. Το κόστος των καυσίμων υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί περίπου στο 40% των καθαρών ναύλων που εισπράττονται, ενώ σύμφωνα με τη ΣΕΕΝ οι ακτοπλοϊκές εταιρείες επιβαρύνθηκαν με €130 εκατ. λόγω της αύξησης του κόστους των καυσίμων κατά 45%.
Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι μετά την Panellenic Private Aviation, στο χώρο των ιδιωτικών VIP πτήσεων, ο όμιλος Καράτζη μπαίνει στην κρουαζιέρα, με προοπτική να επεκταθεί και στην ακτοπλοΐα, με την Panellenic Lines, στην οποία συμμετέχει επίσης η εταιρεία Time4 Vacation, συμφερόντων Δημήτρη Χαριτίδη.
Η νέα εταιρεία προχώρησε σε επένδυση €5 εκατ. με την αγορά από την Ισπανία ενός πλοίου Monohull High Speed χωρητικότητας 750 επιβατών και 180 αυτοκινήτων για να ξεκινήσει ημερήσιες κρουαζιέρες στην γραμμή Ηράκλειο – Σαντορίνη, που παρουσιάζει πολύ μεγάλο τουριστικό ενδιαφέρον.
