Το έργο του εκσυγχρονισμού και της επέκτασης του παλαιού Αρχαιολογικού Μουσείου της Σπάρτης μπαίνει με γρήγορους ρυθμούς στη διαδικασία υλοποίησης, μετά και την ομόφωνη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και της ένταξής του στο Πρόγραμμα «ΔΙΑΤΗΡΩ κτηρίων Δημοσίου Τομέα» – ΕΣΠΑ 2021 – 2027.
Ήδη, ολοκληρώνονται οι πρόδρομες εργασίες της προσωρινής αντιστήριξης των εκσκαφών που απαιτούνται για την υπόγεια επέκταση του Μουσείου.
Το έργο του εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου κτηρίου – μνημείου εκτελείται από το Υπουργείο Πολιτισμού με πόρους ύψους 5.150.000 από το ΕΣΠΑ. Από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΠΟ χρηματοδοτούνται οι πρόδρομες εργασίες αντιστήριξης των εκσκαφών, ύψους 713.000 ευρώ.
Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης: Υφιστάμενη κατάσταση
Φωτορεαλιστική απεικόνιση: Το Αρχαιολογικό Μουσείου Σπάρτης μετά την ολοκλήρωση των έργων
Το σύνολο των μελετών και το έργο της υπόγειας επέκτασης του Μουσείου -η οποία αυξάνει τους διαθέσιμους χώρους από 360 τ.μ. σε 1.081 τ.μ. υλοποιούνται, στο πλαίσιο Σύμβασης Δωρεάς ύψους 4.550.000 ευρώ, μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 10.413.000 ευρώ, εκ των οποίων 5.863.000 αφορούν σε πόρους του ελληνικού δημοσίου.
Παράλληλα, προβλέπεται η αναβάθμιση του περιβάλλοντος χώρου και η ανάδειξη του ιστορικού κήπου του Μουσείου, που θα συνεχίσει να λειτουργεί ως υπαίθρια Γλυπτοθήκη.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σπάρτης σε ρομαντικό νεοκλασικό ύφος, έχει κεντρικό ιωνικό πρόπυλο και αρχικά δύο αίθουσες.
Τα πρώτα χρόνια το προκήπιο παρέμεινε αδιαμόρφωτο, ενώ ο κήπος οργανώθηκε αργότερα. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, το κτήριο γνώρισε διαδοχικές επεκτάσεις, ενώ το 1995 χαρακτηρίστηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο μαζί με τον περιβάλλοντα δημοτικό κήπο.
Το έργο της αποκατάστασης και του εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου κτηρίου του Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης στοχεύει στην αντιμετώπιση των εκτεταμένων φθορών και των λειτουργικών προβλημάτων, που παρουσιάζει σήμερα, καθώς και στην αναβάθμιση των υποδομών του και στη βελτίωση της συνολικής εμπειρίας των επισκεπτών.
Η επέκταση οργανώνεται σε διακριτές κατηγορίες παρεμβάσεων που αφορούν στον περιβάλλοντα χώρο, στη λειτουργική οργάνωση, στις εκθεσιακές υποδομές και στις τεχνικές εγκαταστάσεις.
Βασικοί στόχοι είναι η ανάδειξη του ιστορικού χαρακτήρα του κτηρίου, η αποκατάσταση της αρχικής μορφής και της λειτουργικής του διάταξης, η εξασφάλιση πλήρους προσβασιμότητας, η βελτίωση των συνθηκών φύλαξης και παρουσίασης των εκθεμάτων, η ενεργειακή αναβάθμιση του κελύφους και ο εκσυγχρονισμός των υποδομών του.
Κεντρική σχεδιαστική αρχή αποτελεί η επέκταση του Μουσείου με το μικρότερο δυνατό αντίκτυπο στο ιστορικό κτήριο. Για το λόγο αυτό, οι νέοι χώροι αναπτύσσονται υπόγεια, περιμετρικά του υφιστάμενου κελύφους.
Η επέκταση οργανώνεται μέσω ορθογώνιων αιθουσών, ίδιων με εκείνες του υφιστάμενου κτηρίου, εξασφαλίζοντας μορφολογική και λειτουργική συνέχεια.
Η σύνδεση παλαιού και νέου τμήματος επιτυγχάνεται μέσω μιας διακριτικής γυάλινης εισόδου στην ανατολική όψη, η οποία λειτουργεί ως κόμβος υποδοχής και κυκλοφορίας, χωρίς να επηρεάζει την ανάγνωση του μνημείου. Παράλληλα, η απομάκρυνση μεταγενέστερων προσθηκών και αποθηκών συμβάλλει στην ανάδειξη της αρχικής μορφής του κτηρίου.
Η διαμόρφωση και η ανάδειξη της οδού Αγίου Νίκωνος θα ενισχύσει τη σύνδεση του Μουσείου με το δημόσιο χώρο και την πόλη, ενώ η οροφή της επέκτασης θα διαμορφωθεί σε «κήπο γλυπτών», προσφέροντας τη δυνατότητα οργάνωσης υπαίθριας έκθεσης.
Οι νέοι εκθεσιακοί χώροι αρχιτεκτονικά είναι λιτοί, αξιοποιώντας σύγχρονα υλικά, ενώ εξοπλίζονται με προηγμένα συστήματα φωτισμού, κλιματισμού και διαχείρισης περιβαλλοντικών συνθηκών για την προστασία και ανάδειξη των εκθεμάτων.
Η λειτουργική οργάνωση περιλαμβάνει νέες εισόδους, πωλητήριο, χώρους προσωπικού και γραφείων, διαμορφώνοντας ένα σύγχρονο, προσβάσιμο και λειτουργικά αναβαθμισμένο μουσειακό συγκρότημα.
Στον ημιώροφο αναπτύσσονται χώροι υγιεινής και εξυπηρέτησης κοινού, καθώς και σημείο θέασης προς την αίθουσα των μόνιμων εκθέσεων. Στο υπόγειο οργανώνονται δύο κύριες αίθουσες, μία για τις μόνιμες και μία για τις περιοδικές εκθέσεις και τα εκπαιδευτικά προγράμματα, ενώ στα άκρα του κτηρίου χωροθετούνται αποθήκες, χώροι ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και έξοδοι διαφυγής, εξασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία και την ασφαλή εξυπηρέτηση του Μουσείου.
Η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου προβλέπει την αποκατάσταση και ενίσχυση του ιστορικού κήπου του Μουσείου, τη διατήρηση και συμπλήρωση του πρασίνου, αλλά και την αναβάθμιση του αστικού εξοπλισμού.
Προβλέπονται η δημιουργία προσβάσιμης εισόδου για άτομα με αναπηρία. Επιπλέον, προβλέπεται η εγκατάσταση μικρής κλίμακας ανεξάρτητου περιπτέρου – καφέ εντός του κήπου για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
