Πραγματοποιήθηκε η 25η Prodexpo, το μεγάλο συνέδριο για την ελληνική αγορά ακινήτων, στις 21 και 22 Οκτωβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Στο συνέδριο μίλησαν επενδυτές, στελέχη του real estate και αναλυτές της αγοράς για θέματα που αφορούν το μέλλον της αγοράς ακινήτων στην Ελλάδα.
Σε μία συζήτηση για τα χαρακτηριστικά των επενδύσεων στον τουρισμό και τα δεδομένα του real estate στη χώρα μας, ο Γιώργος Κωνσταντινίδης, ιδρυτής της SWOT Hospitality, που μίλησε στο πάνελ με θέμα: «A Market-Driven Approach to Real Estate», επισήμανε πως η Ελλάδα παραμένει ελκυστικός επενδυτικός προορισμός για τον ξενοδοχειακό κλάδο, ενώ εξελίσσεται και αναπτύσσεται διαρκώς η τοποθέτηση διεθνών αλυσίδων, σε όλες τις κατηγορίες λειτουργίας.
Ο κ. Κωνσταντινίδης υπογράμμισε την ανάγκη για ταχύτητα και αποτελεσματικότητα στις διαδικασίες ωρίμανσης ακινήτων, τη μείωση της γραφειοκρατίας από τις διοικητικές υπηρεσίες του δημοσίου, αλλά και το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο που πρέπει να οριστεί και να εφαρμοστεί από τους κρατικούς φορείς, ώστε να διευκολύνει, ακόμα περισσότερο, την προσέλκυση ξένων επενδυτών, με σκοπό να τους προσφέρει ασφάλεια, βεβαιότητα και ικανοποίηση για την επιλογή τους να επενδύσουν στην Ελλάδα.
Συμπληρωματικά σημείωσε, ότι η SWOT Hospitality έχει τη χαρά να συνεργάζεται με τους μεγαλύτερους θεσμικούς επενδυτές που δραστηριοποιούνται στον κλάδο του τουρισμού στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια με το αποτύπωμα των διεθνών ξενοδοχειακών brands να ανέρχεται στο 70% του χαρτοφυλακίου που διαχειρίζεται η εταιρεία.
Το πάνελ συντόνιζε ο Vice President & CEO της TEN BRINKE Hellas Φώτης Γιόφτσιος και συμμετείχαν ο Ιωάννης Μασούτης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Διαμαντής Μασούτης, ο Δημήτριος Παπούλης Διευθύνων Σύμβουλος της Trade Estates του Ομίλου Φουρλή, ο Ανέστης Παρταλίδης, Managing Director της Trade Logistics και ο Γιώργος Γαρούφας, Chief Development Director, Leroy Merlin.
Η αναγέννηση του real estate της φιλοξενίας στην Ελλάδα, βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης, υπό το συντονισμό της Θώμης Χριστοδουλοπούλου, Partner, KLC Law Firm, κατά τη δεύτερη μέρα του συνεδρίου, στην 25η Prodexpo.
Παίρνοντας πρώτος το λόγο, ο Mαρίνος Γιαννόπουλος, CEO, Enterprise Greece, τόνισε, ότι η Ελλάδα βρίσκεται ξανά στις πρώτες θέσεις των προτιμήσεων ανάμεσα στους επενδυτές, φέρνοντας ως παράδειγμα πρόσφατη έρευνα της ΕΥ, ότι πάνω από τις μισές επιχειρήσεις φιλοξενίας θα επένδυαν ξανά στη χώρα μας, ενώ πρόσθεσε ότι η εκτίμηση για το 2024 είναι ότι ο τουρισμός θα προσθέσει 2,9% στο ΑΕΠ φέτος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό το γεγονός «είναι μια επιβεβαίωση της συστηματικής δουλειάς που γίνεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Το σημαντικό είναι να έχεις καλό επενδυτικό προϊόν, αν το έχεις αυτό, τότε θα έχουν κίνητρα να έρθουν και οι επενδυτές».
Κατά τον κ. Γιαννόπουλο είναι, επίσης, βασικό να προσφέρεται η δυνατότητα fast track επενδύσεων για μεγάλους επενδυτές και να τους παρέχεται η καλύτερη δυνατή βοήθεια με στόχο να γίνει πιο ελκυστική η επένδυση.
Όπως, επίσης, τόνισε, η Enterprise Greece αφιερώνει χρόνο για τους επενδυτές και είναι κυρίαρχης σημασίας η διαδικασία στο να γίνει η χώρα προορισμός για 12 μήνες το χρόνο. «Κινούμαστε πλέον στη δημιουργία πιο βιώσιμου και πιο περιβαλλοντικά φιλικού προϊόντος, επιδιώκουμε να έχουμε κόσμο στη χώρα καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς, όλα αυτά μαζί, σε συνδυασμό με ποιοτικό επενδυτικό προϊόν και έναν αξιόπιστο συνεργάτη, είναι ένα πλήρες πακέτο για να έρθουν επενδυτές στη χώρα».
Την ανάγκη για προσέλκυση επενδυτών που θα ενδιαφέρονται για ποιοτικό τουριστικό προϊόν υπογράμμισε και στη δική του τοποθέτηση ο Ιωάννης Ορφανός, Partner, Head of Capital Markets, Colliers Greece.
Σύμφωνα με τον κ. Ορφανό, «το σημαντικό είναι να φέρουμε μεγάλους επενδυτές, family offices, και για να το κάνουμε αυτό πρέπει να έχουμε καλό προϊόν. Η Ελλάδα είναι μια αγορά φιλοξενίας που μπορεί να μεγαλώσει ακόμα περισσότερο, να είναι ανταγωνιστική και να βρεθεί δίπλα με βασικές ευρωπαϊκές αγορές όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ισπανία».
Επιπλέον, επισήμανε ότι η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ως resort προορισμός, μέσω των επενδύσεων που έχουν γίνει στα νησιά, όμως, πλέον υπάρχουν και άλλα αξιοπρόσεκτα σημεία σε περιοχές όπως η Αθήνα, λόγω και της Αθηναϊκής Ριβιέρας, η Θεσσαλονίκη, η Πελοπόννησος και οι Βόρειες Κυκλάδες.
Αναφέρθηκε, δε, στα διάφορα είδη επενδυτών που έρχονται συνήθως στη χώρα μας, καταρχήν όσοι ενδιαφέρονται για μεγάλα ξενοδοχειακά κτήρια σε προορισμούς όπως η Ρόδος ή η Κρήτη, αυτοί που αναλαμβάνουν παλαιά ξενοδοχεία και τα κάνουν rebranding, αλλά και αυτοί που εντοπίζουν και δημιουργούν νέους προορισμούς στη χώρα.
Από την πλευρά του, ο Luis Picas Asmarats, Senior Director Investments, Hotel Investment Partners επιβεβαίωσε ότι υπάρχει μεγάλο τουριστικό ρεύμα στην Αθήνα τα τελευταία πέντε χρόνια, λόγω και του Ελληνικού και της Αθηναϊκής Ριβιέρας και της διαμόρφωσης της πόλης ως προορισμού διασκέδασης.
Δεν παρέλειψε, ωστόσο, να το τονίσει ότι «η φιλοξενία είναι μια εκπληκτική αγορά, αλλά έχει και τις προκλήσεις της. Οι δυσκολίες είναι ότι πρέπει να σχεδιάζουμε μακροπρόθεσμα, χρειάζεται να βρίσκουμε συνεχώς νέο υλικό και προορισμούς και καλό συνεργάτη – διαχειριστή, χρειάζεται να συνδυάζουμε το διεθνή διαχειριστή με τον τοπικό», ενώ αναφέρθηκε και σε συνεργασίες που έχει στη χώρα μας με brands φιλοξενίας όπως η Domes και η Atlantica.
Ακολούθως, ο Roger A. Allen, Group CEO, RLA Global έκανε ιδιαίτερη μνεία στις αλλαγές που έχουν γίνει, προς το καλύτερο, στην Ελλάδα, και στο κομμάτι της φιλοξενίας, τα τελευταία χρόνια, κάτι που έχει γίνει και λόγω της οικονομικής ανόδου και της πολιτικής σταθερότητας.
«Πλέον το brand Ελλάδα προσελκύει ακόμα μεγαλύτερες αγορές, έχει καθιερωθεί σαν προορισμός, το αναζητούν οι επενδυτές, είναι τρίτο για επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση», εξήγησε, συμπληρώνοντας ότι υπάρχει και μεγάλη ζήτηση για εξοχικά και από ιδιώτες από το εξωτερικό.
Για τον κ. Allen, τα τελευταία χρόνια υπάρχει όλο και περισσότερο ποιοτικό τουριστικό προϊόν στην Ελλάδα, χωρίς αυτό να συμβαίνει μόνο επειδή υπάρχουν οι σημαντικές επενδύσεις στα νησιά, αλλά και λόγω της παρουσίας και ανάπτυξης εναλλακτικών περιοχών ανά τη χώρα και της Αθήνας.
«Υπάρχουν δυσκολίες στο να αναπτύσσεις από την αρχή τουριστικό προϊόν, να μπορέσεις να το στήσεις, να δημιουργήσεις όραμα και να έχεις και την υπομονή για να το κάνεις γνωστό. Επίσης, είναι σημαντικό να υπάρχει καλή πρόσβαση στον προορισμό, κάτι που θα φέρει και τον κόσμο», συμπλήρωσε.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Nικόλας Καφετζιδάκης, Head of Development Greece & Cyprus, Melia Hotels International αποκάλυψε ότι υπάρχουν σχέδια για επέκταση του διεθνούς brand Melia στην Ελλάδα στο άμεσο μέλλον. Κατά τον κ. Καφετζιδάκη, αναζητούνται οι κατάλληλοι προορισμοί, αλλά και οι συνεργάτες που μπορούν να βοηθήσουν για να προσαρμοστεί το μοντέλο της Melia που συνδέεται με τη διασκέδαση.
«Η Μelia έχει διαφορετικά 19 brands, όλα μπορούν να ενταχθούν πολύ αρμονικά στην Ελλάδα, συνήθως ερχόμαστε σε μια ήδη υπάρχουσα επένδυση και προχωράμε σε συμφωνία. Προσπαθούμε να έχουμε παγκόσμιους συνεργάτες, αυτό έχει καλύτερη οικονομική απόδοση για όλους μας. Αναζητούμε, όμως, και νέες περιοχές για καινούργιες επενδύσεις και εργαζόμαστε για την επιμήκυνση της σεζόν, κάτι το οποίο υπάρχει σαν προοπτική στους προορισμούς που επενδύουμε».
Τεράστια είναι τα τελευταία χρόνια η αύξηση των φορολογικών εσόδων από τη βραχυχρόνια μίσθωση. Τα έσοδα έχουν υπερδεκαπλασιαστεί από το 2017 μέχρι σήμερα, όπως αποκάλυψε ο διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), Γιώργος Πιτσιλής, στο πλαίσιο της 25ης Prodexpo.
«Το 2017 τα φορολογικά έσοδα ήταν περίπου 70 εκατ. ευρώ, ενώ πέρυσι έφθασαν τα 740 εκατ. ευρώ. Φέτος, στο πρώτο 9μηνο, έχουμε έσοδα 742 εκατ. ευρώ (έναντι 640 εκατ. ευρώ στο αντίστοιχο διάστημα του 2023) και εκτιμούμε ότι στο τέλος της χρονιάς θα φτάσουμε τα 830 εκατ. ευρώ», τόνισε ο κ. Πιτσιλής.
Υπογράμμισε ότι η ΑΑΔΕ έχει αναπτύξει, σε συνεργασία με τις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, εργαλεία που παρέχουν ποιοτικά δεδομένα για την αγορά. Σύμφωνα με τα δεδομένα αυτά, 6.200 νομικά πρόσωπα έχουν δηλώσει πάνω από τρία ακίνητα, με την εικόνα συμμόρφωσης στη νομοθεσία να είναι καλή, καθώς το 90% έχει ανοίξει βιβλία, περίπου 500 έχουν δώσει λάθος κωδικούς, ενώ άλλοι 500 δεν έχουν προχωρήσει σε καμία ενέργεια.
«Τους έχουμε εντοπίσει και θα τους ενοχλήσουμε το επόμενο διάστημα για να συμμορφωθούν», είπε ο κ. Πιτσιλής, προσθέτοντας ότι πλέον μόνο το 12% των καταχωρήσεων στις πλατφόρμες αυτές είναι προβληματικό.
Ο κ. Πιτσιλής ρωτήθηκε από το συντονιστή της συζήτησης, Στέλιο Κράλογλου, δημοσιογράφο του Πρώτου Θέματος και για το ζήτημα των κενών ακινήτων, λέγοντας πως δεν μπορούμε να ξέρουμε πόσα είναι ακριβώς, κάτι που θα αλλάξει το 2025, όταν και θα αναπτυχθεί το μητρώο ιδιοκτησίας και διαχείρισης ακινήτων, σε συνεργασία με το Κτηματολόγιο.
Από την πλευρά του ο Αλέξης Πατέλης, Οικονομικός Σύμβουλος του Πρωθυπουργού, παρέθεσε μία σειρά από στοιχεία για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, σύμφωνα με τα οποία 100.000 κατοικίες διαθέτουν μοναδικό ΑΜΑ και μισθώνονται βραχυχρόνια, με 40.000 ΑΜΑ να έχουν προστεθεί την τελευταία τετραετία.
«Από αυτά τα 100.000 ΑΜΑ, το 1/4 τα μισθώνει πάω από 90 ημέρες ετησίως, για αυτό και αποφασίσαμε τελικά να μην θεσμοθετήσουμε χρονικό περιορισμό», δήλωσε ο κ. Πατέλης. Εξήγησε ότι σε φυσικά πρόσωπα ανήκουν τα 80.000, εκ των οποίων τα 4/5 νοικιάζονται κάτω από 90 ημέρες. Αντίστοιχα σε νομικά πρόσωπα ανήκουν 20.000, με τα μισά τουλάχιστον να μισθώνονται πάνω από 90 ημέρες, γι΄ αυτό και έχει σφίξει το πλαίσιο στα νομικά πρόσωπα.
Ο κ. Πατέλης οριοθέτησε το μέσο έσοδο ανά ΑΜΑ σε 7.350 ευρώ ετησίως, ενώ σχετικά με τους περιορισμούς σε τρία διαμερίσματα του Δήμου Αθηναίων, εξήγησε πως στο κέντρο ελλοχεύει ο κίνδυνος αλλοίωσης του κοινωνικού ιστού.
«Στις γειτονιές αυτές οι βραχυχρόνιες μισθώσεις ξεπερνούν το 5%. Το μέτρο θα εφαρμοστεί από τις αρχές του 2025 και στο τέλος του έτους θα κρίνουμε αν το μέτρο έχει αποτέλεσμα και πρέπει να παραταθεί», συμπλήρωσε ο κ. Πατέλης.
Ο οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού επεσήμανε ότι η κυβέρνηση θα δώσει έμφαση στη δημιουργία καλύτερων βάσεων δεδομένων και τη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας στην αγορά ακινήτων, λέγοντας ότι υπάρχει ένας τεράστιος όγκος πληροφοριών σε διάφορες υπηρεσίες, που πρέπει να «κουμπώσει».
Υπογράμμισε ότι πολλές περιοχές της χώρας δεν έχουν ωφεληθεί από την ανάπτυξη του τουρισμού, με αποτέλεσμα να δημιουργείται περιφερειακή ανισορροπία, ενώ χαρακτήρισε τεράστιο θέμα την κλιματική μετάβαση και την ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων.
Στη δική της τοποθέτηση η Valentina Reino, Επικεφαλής Δημόσιας Πολιτικής της Airbnb για τη Νότια Ευρώπη, υπογράμμισε πως η συμφωνία που έχουν κάνει οι εταιρείες βραχυχρόνιων μισθώσεων με την ΑΑΔΕ στην Ελλάδα αποτελεί βέλτιστη πρακτική στην Ευρώπη. Όπως είπε, είναι εύκολο για τους οικοδεσπότες να εγγραφούν στην πλατφόρμα και να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία, καθώς η διαδικασία είναι αυτοματοποιημένη και επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Τόνισε, επίσης, ότι η εμπειρία της Airbnb από άλλες χώρες, στις οποίες επιβλήθηκαν περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση, δεν είναι θετική, καθώς δεν ωφέλησαν τις τοπικές κοινωνίες, ενώ οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν.
Στο περιθώριο του συνεδρίου η Valentina Reino ρωτήθηκε αν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν αντίκτυπο στη στεγαστική κρίση, δηλώνοντας πως «η Airbnb έχει μικρή έως καθόλου επίδραση στη διαθεσιμότητα ή στην τιμή των κατοικιών στη συντριπτική πλειοψηφία των περιοχών. Ενώ σε συγκεκριμένες γειτονιές και κέντρα πόλεων, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μπορεί να ανταγωνίζονται τη μακροχρόνια στέγαση, ένας ιδιωτικός χώρος (κύρια ή δευτερεύουσα κατοικία ή και δωμάτια) που ενοικιάζεται, περιστασιακά, δεν επηρεάζει την εύρεση διαθέσιμης κατοικίας. Αντίθετα, αυτό το επιπλέον εισόδημα βοηθά το μέσο Έλληνα να ανταπεξέλθει οικονομικά και να τα βγάλει πέρα, ενώ διασφαλίζει καλύτερη αξιοποίηση των υπαρχόντων περιουσιακών στοιχείων, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές».
Για την πρόσφατη ρύθμιση που ανακοινώθηκε στην Ελλάδα σχετικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η Valentina Reino πρότεινε να επανεξεταστεί ο αντίκτυπος αυτού του μέτρου προκειμένου να στηριχθούν οι οικογένειες που βασίζονται στα έσοδα από τη φιλοξενία για να τα βγάλουν πέρα, καθώς και η περαιτέρω εξαίρεση των οικοδεσποτών που διαθέτουν τις κύριες ή και δευτερεύουσες κατοικίες τους και τα δωμάτια σε βραχυχρόνια μίσθωση, καθώς μένουν σε αυτά για κάποιους μήνες ή ολόκληρο το χρόνο».
Από την πλευρά του ο Στράτος Παραδιάς, πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ και της Διεθνούς Ενώσεως Ιδιοκτητών Ακινήτων (UIPI), εξέφρασε τον προβληματισμό του για την κουβέντα που έχει ανοίξει τόσο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις όσο και για τον «δήθεν» υπερτουρισμό. Υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει βελτιώσει την εικόνα σε πάρα πολλές γειτονιές της Αθήνας, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση στα τρία διαμερίσματα στο κέντρο της πόλης θα δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα σε πολλά ακίνητα από μισθώσεις που θα λήξουν και από τη διακοπή της συνεργασίας με το διαχειριστή, στο όνομα του οποίου είναι το ΑΜΑ.
«Πρέπει να διασυνδεθεί το ΑΜΑ με τον Αριθμό Ταυτότητας του Ακινήτου (ΑΤΑΚ), να διασφαλιστούν οι επενδύσεις που έχουν κάνει οι ιδιοκτήτες στο ακίνητά τους», τόνισε ο κ. Παραδιάς.
Σχολιάζοντας το σχεδιαζόμενο μέτρο της τριετούς φοροαπαλλαγής για τα κενά ακίνητα που θα επανενταχθούν στην αγορά, ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ σημείωσε ότι θα φέρει τα περισσότερα σπίτια στην αγορά, αρκεί να νομοθετηθεί σωστά. «Δεν πρέπει να μπουν αχρείαστοι κόφτες. Κάθε περιορισμός στερεί από τους νέους σπίτια στην αγορά», τόνισε ο κ. Παραδιάς, προσθέτοντας πως δεν έχει οποιαδήποτε λογική η τριετία των κενών να ισχύσει και για τα σπίτια της βραχυχρόνιας, δηλαδή κάποιος που θέλει να φύγει αμέσως από τη βραχυχρόνια να πρέπει να περιμένει να συμπληρωθεί τριετία.
Οι αδειοδοτήσεις για τις μαρίνες, η αύξηση των θέσεων ελλιμενισμού, η κατασκευή και η βελτίωση υποδομών, καθώς και το ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα συζητήθηκαν στο πλαίσιο της 25ης Prodexpo.
Τη συζήτηση συντόνισε η Αθηνά Οικονόμου, Senior Associates της Karatzas Partners.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΤΑΙΠΕΔ, Δημήτρης Πολίτης, ανέφερε ότι πρέπει αρχικά να λειτουργήσουν σωστά οι μαρίνες που υπάρχουν, καθώς υπάρχουν αρκετές που υπολειτουργούν ή δεν έχουν άδεια λειτουργίας.
Τόνισε, επίσης, ότι πρέπει να απλοποιηθεί η διαδικασία θέσης σε λειτουργία, έτσι ώστε να γίνουν πιο ελκυστικές σε ιδιώτες από το εξωτερικό, καθώς ο μέσος χρόνος αναμονής ανέρχεται στα πέντε έτη.
Σχετικά με το ρόλο του Ταμείου, δήλωσε, ότι διαχειρίζεται τα δικαιώματα για ανάπτυξη αρκετών μαρινών σε αρκετούς λιμένες εντός και εκτός λιμανιών. Χαρακτήρισε τις μαρίνες ως έναν πλούτο που δεν έχουμε ανακαλύψει και δεν έχουμε κάνει πολλά πράγματα για αυτό, και πρόσθεσε ότι αποτελούν καταλύτη για την ανάπτυξη καθώς κάθε 1 ευρώ αποδίδει έως και 17 ευρώ.
Για τις εξελίξεις σχετικά με τις μαρίνες του ΤΑΙΠΕΔ, ο κ. Πολίτης ανέφερε πως έχουν γίνει οι διαδικασίες για μετατροπή της μαρίνας του Αλίμου, έχει ολοκληρωθεί η Μαρίνα Πύλου, υπεγράφη με τη LAMDA, η σύμβαση για τη νέα μαρίνα στην Κέρκυρα. Χαρακτήρισε, δε, ως τραγικό, το γεγονός ότι η Κέρκυρα, δεν έχει άλλη μαρίνα.
Σχετικά με την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι υπόλοιπες μαρίνες, ο κ. Πολίτης σημείωσε πως είναι παρατημένες και περιβαλλοντικά επικίνδυνες, ενώ οι ιδιώτες «παρκάρουν» παρανόμως τα σκάφη τους, τα οποία είναι και δύσκολο να τα διώξει κανείς.
Κλείνοντας, επισήμανε ότι, δε χρειάζεται πύκνωση των μαρίνων, αλλά βελτίωση των υφιστάμενων. Επιπλέον, ανέφερε ότι πρέπει να οριοθετηθούν οι μαρίνες εντός των λιμένων και να σταματήσουν οι Δήμοι, όπως για παράδειγμα, στην Πάτρα και την Καλαμαριά να αγνοούν τις μαρίνες.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΣΕΤΕ και πρόεδρος του ΙΝΣΕΤΕ, Γιώργος Βερνίκος, επισήμανε ότι η Ελλάδα είναι ένας ισχυρός τουριστικός προορισμός και πως οι μαρίνες δημιουργούν ένα αναπτυξιακό οικοσύστημα, ενώ τόνισε πως πλέον πρόκειται για έργα υποδομής.
Τόνισε, πως η κάθε μαρίνα είναι χωροθετημένη και η κάθε μια έχει να πει τη δική της ιστορία. Ανέφερε, δε, ότι πρέπει να προστίθενται θέσεις ελλιμενισμού και να γίνουν οι μαρίνες πιο ευέλικτες χωρίς να πραγματοποιούνται βαριά έργα.
Ο Team Leader, EU-GCC Cooperation on Green Transition, Σπύρος Κουβέλης, αναφέρθηκε στη σημασία των μαρίνων καθώς αποτελούν σημείο τουρισμού. Σχετικά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει δημιουργήσει την αποστολή ΩΚΕΑΝΟΙ, υπογράμμισε ότι έχει θέσει τρεις προτεραιότητες. Η πρώτη είναι η σχέση της θάλασσας με την κλιματική αλλαγή, η δεύτερη η προστασία από τη ρύπανση και η τρίτη η βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα.
Σχετικά με το αποτύπωμα των μαρίνων, ο κ. Κουβέλης, τόνισε ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη σοβαρά το ενεργειακό και περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα. Επιπλέον, οι μαρίνες έχουν κοινωνικό αντίκτυπο καθώς μπορεί από τη μία πλευρά να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και να εισφέρουν νέο κεφάλαιο, αλλά από την άλλη μπορεί να ανατρέψουν τα κοινωνικά δεδομένα στις τοπικές κοινωνίες.
Όσον αφορά στην οικονομία, τόνισε πως δημιουργείται Value Chain και ότι περιοχές στις οποίες υπάρχουν οι μαρίνες αποκτούν νέα και μεγαλύτερη αξία. Συμφώνησε, δε, πως πρέπει να υπάρξει απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης, χωρίς όμως αυτό να συνεπάγεται και τη χαλάρωση κανόνων.
Ο Managing Director LAMDA Marinas & President, Greek Marinas Association, Σταύρος Κατσικάδης, ανέφερε ότι στη χώρα μας υπάρχει πλήθος κρατικών και δημοτικών ακινήτων με ακαθόριστη αδειοδότηση.
Βέβαια, όπως πρόσθεσε υπάρχουν αξιόλογες ιδιωτικές επενδύσεις στις μαρίνες και αυτό το πιστώνει στο ΤΑΙΠΕΔ, από το οποίο ζήτησε να πραγματοποιήσει και άλλους διαγωνισμούς για υφιστάμενες μαρίνες.
Αναφέρθηκε, επίσης, σε επιτυχημένα παραδείγματα ιδιωτικών επενδύσεων όπως η μαρίνα του Φλοίσβου με εφοπλιστές και επιχειρηματίες να φέρνουν τα πλοία τους παρέχοντας δουλειά στις τοπικές κοινωνίες.
Επιπλέον, επισήμανε ότι πρέπει να αναβαθμιστούν οι μαρίνες και προς τούτο πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι διαθέσιμοι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και να κινηθούν καταλλήλως τα αρμόδια υπουργεία ώστε να απορροφηθεί το σύνολο των χρημάτων.
Δήλωσε με τη σειρά του ότι το θεσμικό πλαίσιο πρέπει να απλουστευθεί έτσι ώστε οι επενδυτές να μπορούν να βρουν γρήγορα νέες θέσεις ελλιμενισμού, καθώς η χώρα μας είναι ο νο.1 προορισμός στη Μεσόγειο.
Μάλιστα, οι μαρίνες, σύμφωνα με τον κ. Κατσικάδη, θα δώσουν προστιθέμενη αξία στην περιφέρεια.
Πρόσθεσε, πως υπάρχουν σοβαροί ανταγωνιστές που εποφθαλμιούν τη θέση της Ελλάδας, όπως η Τουρκία και η Κροατία καθώς είναι αρκετά οικονομικότερες από πλευράς Real Estate. Ωστόσο, πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη τη βιώσιμη ανάπτυξη. Επομένως, ναι μεν είναι απαραίτητη η χαλάρωση γραφειοκρατίας, αλλά δεν πρέπει να παραμελήσουμε το ESG και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
O Κωνσταντίνος Μήτσιος, Διευθυντής Ανάπτυξης του Astir Palace Vouliagmenis αναφέρθηκε στην πορεία της Μαρίνας Βουλιαγμένης, που ήταν η πρώτη που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1950 με στόχο να γίνει τουριστικός υποδοχέας.
Το 2016 ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός από το ΤΑΙΠΕΔ και σε αυτόν υπήρχε πλάνο πλήρους ανακατασκευής της με στόχο να γίνει homeport για super/mega yachts.
Για τις άδειες ανέφερε πως χρειάστηκε να περάσουν πέντε χρόνια μέχρι να βγουν τα σχετικά Προεδρικά Διατάγματα και οι Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις και τα έργα ολοκληρώθηκαν το 2023 και το 2024.
Οι διαγωνισμοί για τις μαρίνες όπως ανέφερε ο κ. Μήτσιος αφορούν σε μίσθωση από το Δημόσιο και κυρίως από την ΕΤΑΔ, ενώ χρηματοδοτούνται από τα ίδια κεφάλαια και το τραπεζικό δανεισμό των ιδιωτών επενδυτών.
Για αυτό το λόγο το κράτος έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς ύστερα από δεκαετίες οι μαρίνες επιστρέφουν σε αυτό. Αυτό συνεπάγεται ότι πρέπει να μπουν σωστοί όροι για την επιστροφή των assets στο Δημόσιο σε μία καλή κατάσταση.
Για τη μαρίνα της Βουλιαγμένης ανέφερε πως έγινε με ιδιωτικά μέσα και υπήρξαν δυσκολίες στη διαδικασία και ζήτησε να υπάρξει απλούστευση των διαδικασιών, ενώ παρατήρησε πως υπάρχει μεγάλη όρεξη από τους δημόσιους λειτουργούς για να ξεπεραστούν τα προβλήματα διασφαλίζοντας τα δημόσια συμφέροντα.
